Kiberxavfsizlik orbital protokollari XKS-da sinovdan o`tmoqda
04.08.2019
Rukn: Yangiliklar.
Muallif: .

Koinotdagi nurlanish ta’sirida kosmosda shifrlash jarayoni buzilishi mumkin.

Koinotdagi shifrlash jarayoni Yerda bo’lgani kabi o’tmaydi va kosmik nurlanish bilan uzilishi mumkin. Shu munosabat bilan Evropa kosmik agentligi Xalqaro kosmik stantsiyada ayni vaqtda sinovdan o`tayotgan yangi kiberxavfsizlik protokolini ishlab chiqdi.

Kosmik nurlanish ta’siri ostida xotira hujayralarining tasodifiy almashinishi mumkin emas va aslida bu juda kam uchraydigan hol. Biroq, bu voqea sodir bo’lsa bu butun kosmik dasturni buzish uchun etarli bo’ladi. Agar qachonki kosmik nurlanish ta’sirida sun’iy yo`ldoshlar bilan bog`lanish o`chib qolsa, hech narsa qilib bo’lmaydi.

GPS kabi katta, qimmatbaho sun’iy yo’ldoshlarda yoki sayyoralararo kosmik kemalarda maxsus himoyalangan kompyuterlar ishlatiladi, ammo ular juda qimmat va og’ir. Xarajatlarni minimallashtirish va joyni bo’shatish kerak bo’lganda, bunday echimlar mos emas.

ESA mutaxassisi Lukas Armborstning so’zlariga ko’ra, agentlik kosmik nurlanish ta’sirida beqaror kompyuterlarni himoya qilish uchun o’zaro bog’liq ikkita usulni sinab ko’rmoqda. Sinov uchun mutaxassislar Raspberry Pi Zero kompyuteridan deyarli hech qanday o’zgarishsiz foydalanadilar (ISS xavfsizlik standartlariga muvofiq ozgina o’zgartirishlar bundan mustasno).

ESA tajribasi Cryptography International Commercial Experiments Cube deb nomlangan (Cryptographic ICE Cube, CryptIC). CryptIC doirasida ishlab chiqilgan himoya qilishning birinchi usuli odatiy yondashuv — o’rnatilgan kalitlarning zaxira nusxalari. Agar kosmik nurlanish ta’siri ostida xotira hujayralarining tasodifiy almashinuvi ro’y bersa va shifrlash kaliti yaroqsiz bo’lib qolsa, zaxira kalitdan foydalanish mumkin bo’ladi.

Mutaxassislarning fikriga ko’ra, agar bunday holatlar besh yillik kosmik missiyada ro’y bersa, zaxirada 20 extiyot kalitlari bo’lishi kerak. Biroq, uzoqroq missiyalar uchun ishonchliroq narsa kerak bo’ladi. Bu yerda Ikkinchi usul ko’makga keladi, bu apparat konfiguratsiyasini o’zgartirishdan iborat.

Armborstning so’zlariga ko’ra, CryptIC-dagi mikroprotsessor yadrolari kompyuterning chiplari emas, lekin sozlanishi, dasturlashtiriladigan shlyuzlardir. “Bu yadrolar bir xil funktsiyaning zaxira nusxasidir. Qachonki birinchi yadro ishlamay qolsa, boshqasidan foydalanish mumkin va o’sha paytda ishlamagan yadro uning konfiguratsiyasini qayta tiklaydi va tiklanadi ”, — deya tushuntirdi Armborst.

Boshqacha qilib aytganda, shifrlash dasturi o’zi bilan o’zi parallel ravishda ishlaydi va uning bir qismi ishga tayyor bo’ladi va kosmik nurlanish tufayli boshqa yadro ishlamay qolganda tiklanish uchun shablon bo’lib xizmat qiladi.

Manba

Orphus system
O'zbеkistonda AKT yangiliklaridan birinchilar qatorida xabardor bo'lish uchun Telegramda infoCOM.UZ kanaliga obuna bo'ling.
Telegramga qo`shmoq
WhatsAppga qo`shmoq
Odnoklassnikiga yubormoq
VKontakteda bo`lishmoq