Qayta ishlanadigan materiallardan tayyorlangan lityum-ion akkumulyatorlari yangisidan qolishmaydi
01.03.2018
Rukn: Yangiliklar.
Muallif: .

Avtonom energiya manbalaridan farqli ravishda, lityum-ion akkumulyatorlar nisbatan kichik hajmlarda ishlab chiqariladi, biroq elektromobillarning parki bu vaziyatni boshqa yo‘nalishga o‘zgartiradi.

Besh-o‘n yil davom etadi va sarflangan lityum-ionli batareyalar yiliga bir necha million tonnadan oshib ketadi. Besh-o‘n yil otib, qayta ishlangan lityum-ionli akkumulyatorlar yiliga bir necha million tonnadan oshib ketadi. Bu litiy, kobalt va boshqa materiallar ko‘rinishidagi noyob resurslarni iste’mol qilish miqdorining o‘sishigina emas, balki yer va suvning chiqindi batareyalaridan ham ifloslanishining oldini olish harakati bo‘lib hisoblanadi. Bu haqda o‘ylash vaqti keldi va dolzarb masalaga aylanmoqda. Bugungi kunda ishlatilgan lityum-ion batareyalarning taxminan 5 foizi yo‘q qilindi. Mazkur raqam ushbu batareyaga bo‘lgan talab oldida juda kichik raqamdir. Olimlar oldida batareyalarni arzon narxda sotish uchun texnologik jarayonni yaratish yoki yangi mahsulotlar uchun materiallarni qayta ishlatish vazifasiga duch kelmoqdalar. Bunday jarayon texnologiyasi San-Diyegodagi Kaliforniya Universiteti (Kaliforniya San-Diyego Universiteti) laboratoriyasida ishlab chiqilgan. Professor Jeng Chen (Zheng Chen) qayta ishlangan litiy-ionli batareya uchun materialni tiklash texnologiyasini ishlab chiqdi. Kichik modifikatsiyalari bilan ishlov berish texnologiyasi litiy-kobalt oksidi va NMK (nikel, marganets va kobalt) birikmalarini tiklash uchun teng ravishda mos keladi. Birinchi holda, elektronika uchun akkumulyator, ikkinchidan esa, elektromobillar uchun akkumulyatorlar yaratish haqida fikr yuritilmoqda.

Litiy ionlarining ko‘p qismi va tarkibidagi litiy tuzlari bilan aralashma tayyorlanadi. Keyin aralashmaning 800 daraja Selsiyga tez va qisqa muddatli isitiladi, so‘ngra eritma sekin soviydi. Agar litiy-ion akkumulyator uchun katod qayta ishlangan materialdan katod tayyorlansa, batareya butunlay yangi va yangi ishlab chiqarilgan materiallardan tayyorlanganidek o‘zini tutadi. Laboratoriyada o‘tkazilgan testlar shuni ko‘rsatdiki, qayta tiklangan materialdan ishlangan katodli akkumulyator yangi xom ashyolardan tayyorlangan katodli batareyadan qolishmaydi.

Olimlarning bu boradagi izlanishlari bir vaqtning o‘zida bir necha muammolarni hal qiladi. Iqtisodiy resurslar saqlanib qoladi, chiqindilar atrof-muhitni ifloslantirmaydi va qayta ishlaydigan batareyalar arzonlashishi mumkin. Professor Zheng Chen tomonidan taqdim etilgan texnik jarayon texnologiyasi bugungi kunda katotlarning qayta ishlanishida ikki marta iqtisodiy jihatdan ahamiyatlidir. Shunday qilib, materialning asosiy xususiyatlarini tiklash uchun 5,9 mеgajoul sarflanadi, bu juda oz ko‘rsatkichdir. Ishlab chiqarish jarayonini boshlash uchun akkumulyator batareyasi shaklidan qat’i nazar, batareyalardan katotlarni chiqarib olish va laboratoriya ishlarini sanoat darajasiga moslashtirish uchun avtomatlashtirilgan tizimni yaratish kerak. Qayta ishlashni Osiyo hududida joylashgan korxonalar amalga oshirishi rejalashtirilgan.

Manba: http://jacobsschool.ucsd.edu

Orphus system
O'zbеkistonda AKT yangiliklaridan birinchilar qatorida xabardor bo'lish uchun Telegramda infoCOM.UZ kanaliga obuna bo'ling.
Telegramga qo`shmoq
WhatsAppga qo`shmoq
Odnoklassnikiga yubormoq
VKontakteda bo`lishmoq