Axborot tizimlarida virtualizatsiyaning ahamiyati
03.11.2015
Rukn: Sharh va fikr-mulohazalar.
Muallif: Hilola Xoliyorova.

axb_3_11_2015

So‘nggi yillarda virtualizatsiya tushunchasiga axborot texnologiyalari sohasida eng muhim tushunchalardan biri sifatida qaralmoqda. Bunga asosiy sa­bablardan biri sifatida «bitta server — bitta dasturiy ilova» kabi qarashlarning yo‘qolib borishi va bitta fizik serverda bir necha dasturiy ilovalarning parallel ravishda, ishlay olish imkoniyatlarining paydo bo‘lishini ko‘rsatish mumkin. Bu turdagi ishlash holati simmetrik multiprotsessing deb ham yuri­tiladi va virtualizatsiyaning asosiy ko‘rsat­kichlaridan biri hisoblanadi.

Virtualizatsiya — axborot texnologiyalari sohasidagi xarajatlarni qisqartirishdagi eng yaxshi usullardan biri bo‘lib, tizim sama­radorligi va moslashuvchanligini oshirishga xizmat qiladi. Ushbu holat yirik kompa­niya­lar bilan bir qatorda, kichik biznes va tadbirkorlik sohalari uchun ham o‘rinlidir. Virtualizatsiya yordamida quyidagi imkoniyatlarga ega bo‘lish mumkin:

  • bitta serverda bir necha operatsion ti­zim va ilovalarni ishlatish imkoniyati;
  • kam sonli serverlarning ishlab chiqa­rish quvvatini sezilarli darajada oshirish uchun qurilmalarning konsolidatsiya qilinishi;
  • axborot texnologiyalarining umumiy xarajatlarini 50% va undan yuqori miqdorda kamaytirish;
  • axborot texnologiyalari muhitlarini boshqarish jarayonlarini tezlashtirish va mustahkamlash, yangi dasturiy ilo­valarni rivojlantirish va xizmat ko‘rsa­tish;
  • virtual mashinalarda fizik jihatdan mav­jud bo‘lmagan qurilmalarning ham emulyatsiyasini hosil qilish imkoniyati va fizik resurslardan tejamkor foydala­nish.

Virtualizatsiya hozirgi kunda turli axborot texnologiyalari uchun mo‘ljallan­gan infrastrukturalarda turli ko‘rinishlarda qo‘llanilishi mumkin. Quyida bir necha ko‘rinishdagi virtualizatsiyaning asosiy turlarini ko‘rib o‘tamiz:

Operatsion tizim virtualizatsiyasi: ho­zirgi kunda keng tarqalgan virtualizatsiya turi hisoblanadi. Virtual operatsion tizim (virtual mashina) bitta apparat tizimida bir necha operatsion tizimlarining o‘zaro mutanosib ishlashini ta’minlab beradi. Har bir virtual mashina VMM (Virtual Machine Manager) tomonidan alohida bosh­qariladi. Hozirgi vaqtda, axborot tizimla­rida virtualizatsiya sohasidagi eng yirik boshqaruvchi lider kompaniyalar sifatida Microsoft, AMD, Intel va VMware kompa­niyalarini ko‘rsatish mumkin.

axb_3_11_2015_1

Bir necha operatsion tizimlarning bitta serverda virtualizatsiyasi

Ilova dastur serverlar virtualizatsiyasi: ushbu ko‘rinishdagi virtualizatsiyada serverlardagi yuklanish intellektual jihatdan bir balansda ushlab turiladi. Tizimdagi balansni ta’minlovchi virtual mashina fizik jihatdan alohida bo‘lgan bir necha serverlardagi veb-serverlar va dasturlarning ishini muvofiqlashtirib, ularni bitta tizim sifatida ko‘rsatadi va foydalanuvchi faqatgina bitta serverni ko‘radi.

Tarmoqlar virtualizatsiyasi: bir necha apparat va dasturiy resurslardan foydalangan holda yagona virtual tarmoqni shakllantiradi.

Apparat ta’minot virtualizatsiyasi: ush­bu holatda apparat ta’minoti bir-biridan mustaqil bo‘lgan bir necha segmentlarga bo‘linadi. Ko‘pgina hollarda dasturiy ta’mi­not virtualizatsiyasi apparat ta’minotining virtualizatsiyasisiz mavjud bo‘la olmaydi. Ushbu sohada Sun kompaniyasining so‘nggi o‘n yillikda amalga oshirayotgan ishlarini alohida ta’kidlab o‘tish joiz. UltraSPARC protsessorlari asosida ishlab chiqilgan SunFire modellari server resurslari virtualizatsiyasida muhim o‘rin tutadi.

axb_3_11_2015_2

Sun SPARC Enterprise M9000

Ma’lumotlarni saqlash tizimlarining virtualizatsiyasi: bu turdagi virtualizatsiya ham o‘z navbatida, bloklar virtualizatsiyasi va fayllar virtualizatsiyasiga bo‘linadi. Fayllar virtualizatsiyasi odatda ma’lumotlarni saq­lash tizimlarida qo‘llanilib, bunda ma’lumot saqlovchi qurilmalarda joylashgan fayl va kataloglarning holati qayd etib boriladi. Fayllar virtualizatsiyasida fayllar­ning joylashgan manzili ma’lumot saqlovchi qu­rilmalardagi haqiqiy manzillardan tubdan farq qiladi.

axb_3_11_2015_3

StorageTek Virtual Storage Manager

Xizmatlar virtualizatsiyasi: bu turdagi virtualizatsiyada yuqorida sanab o‘tilgan barcha virtualizatsiya turlarini birlashtirgan xiz­matlar ko‘rsatiladi. Xizmatlar virtualizatsiya­sida bir-biridan mustaqil bo‘lgan serverlar­dagi xizmatlarni birlashtirish va ularning o‘zaro muvofiq ishlashi ta’min­lanadi.

Virtualizatsiyaning ustunliklari bilan bir qatorda, o‘ziga yarasha kamchiliklari ham mavjud va ularni quyidagi holatlarda ko‘rish mumkin:

  • barcha qurilmalarning ham emulyatsiyasini amalga oshirish imkoniyatining mavjud emasligi;
  • virtualizatsiya jarayonida qo‘shimcha qurilmalardan foydalanish talabining hosil bo‘lishi;
  • bir qancha virtualizatsiya platformalarining aniq bir texnik ta’minotga bog‘lanib qolganligi;
  • samaradorligi yuqori bo‘lgan virtua­lizatsiya platformalar tannarxining yuqoriligi.

Hozirgi kunda virtualizatsiya xizmatlarini ko‘rsatuvchi kompaniyalarning daromadlari 100 milliard AQSH dollarini tashkil etmoqda. 2016-yilgacha dunyoning axborot texnologiyalari sohasida faoliyat yurituvchi yirik kompaniyalarining 65 foi­zi o‘zining e’tiborini gibrid bulutli texno­logiyalarga qaratishi prognoz qilinmoqda. 2017-yilda yangi ilovalarning 35 foizi aynan virtuallashgan bulutli xizmatlarda ko‘rsatilishi kutilmoqda.

Bir so‘z bilan aytganda, axborot texnologiyalari sohasida virtualizatsiyaning ahamiyati juda yuqori bo‘lib, ushbu soha «bulutli» texnologiyalarning rivojlanishiga juda katta turtki bo‘lmoqda. Shuningdek, virtualizatsiyani rivojlantirish orqali sohadagi apparat ta’minoti uchun sarflanadigan xarajatlarni 50–60%, elektr energiyasi xarajatlari 80%, apparat ta’minotiga ko‘rsa­tiladigan xizmatlar vaqtini 70% qisqartirish imkonini beradi.

Orphus system
O'zbеkistonda AKT yangiliklaridan birinchilar qatorida xabardor bo'lish uchun Telegramda infoCOM.UZ kanaliga obuna bo'ling.
Telegramga qo`shmoq
WhatsAppga qo`shmoq
Odnoklassnikiga yubormoq
VKontakteda bo`lishmoq