INTERNET QACHON PAYDO BO`lGAN?
10.05.2008
Rukn: Tanlovga yuborilgan maqolalar.
Muallif: Ahmad Qodirov.

Bugungi kunda juda ko’pchilik ishbilarmon shaxslar o’z hayoti va faoliyatini internetsiz tasavvur eta olmasliklari aniq. Dunyoning turli chekkasida ro’y berayotgan yangiliklardan shu tarmoq orqali bilib olamiz. Horijda tahsil olayotgan yoki yashayotgan yaqinlarimizga sanoqli soniyalar ichida yetib boradigan maktublar yozamiz. Xo’sh, shunday ekan, mana shu global tarmoq tarixi qanaqa? U qachon paydo bo’lgan? Mana shu kabi savollarga javob izlasak..

Tadqiqotlar shuni ko’rsatmoqdaki, internet ildizi 50-yillarga borib taqaladi. Xammasi 1949-yilda sobiq ittifoq atom bombasini sinovdan o’tkazilganida boshlangandi. 1956 yil Pentagon vahima ko’tarib hukumatga raketadan himoya qiluvchi vosita yaratilishi uchun mablag’ berishini so’rab murojaat etadi. Ammo rad javobini oladi. 1957 yilda sobiq SSSRda yerning ilk sun’iy yo’ldoshi uchiriladi. Ya’ni endilikda Rossiyada yadro zaryadini dunyoning istalgan chetiga yetkazib berish vositasi paydo bo’lgandi. 1958 yil Pentagon yana bir bor hukumatga yordam so’rab, murojaat etadi va bu safar u o’z maqsadiga erishadi. Shunda xabarni zudlik bilan yetkazish tizimini vujudga keltirishga qaror qilgandi. Yer osti markazi ishga tushirilganda uning kompyuterlari shimoliy kontinentdan kelib tushayotgan ma’lumotlarni gigant global tarmoq orqali qayta ishlay boshlagandi. 60-yillarga kelib esa AQSHda kompyuterlarning ulkan tarmog’i harakatga tushadi. Boshqa manbalarda keltirilishicha Amerika mudofaa vazirligi bir paytlar o’z mablag’i evaziga mamlakatning eng yirik universitet va ilmiy markazlarini birlashtirish harakatiga tushib qoladi. Ularning istagi olimlarning o’ta muhim loyihalar ustidan hamjihatlikda bosh qotirishlaridan iborat edi. Bu ish bilan Pentagonning DARPA bo’limi shug’ullanadi va 1969 yil bo’lajak internetning ilk ko’rinishi ARPANET vujudga keladi. Natijada har bir Amerikalik o’quvchi internet bu: “Pentagon jahonga taqdim etgan XX-asrning ajoyib ixtirosi” ekanligi haqida xabar topgandi. Xullas, birlashgan internet tarmog’i 1980-yildan boshlab vujudga kelib internet texnologiyasiga o’tish 1983-yilning yanvar oyida o’z nihoyasiga yetadi. Shu vaqtning o’zida muhofaza kommunikatsiya agentligi ARPANETni ikki mustaqil tarmoqqa bo’lib yuboradi. Ularning biri keyingi tadqiqotlar uchun ikkinchisi esa harbiy aloqalar uchun edi. Tadqiqot tarmog’ining nomi ARPANET bo’lib qoladi, harbiy bo’lim esa undan kattaroq bo’lib, MILNET nomini oladi.

Bugungi kunda internetga bo’lgan talab va ehtiyoj soat sayin o’smoqda.
COMPUTER ALMANAC INDUSTRY INC. bergan hisobotga ko’ra 1998 yil butun dunyo bo’yicha 147 mlndan ortiq kishi internetdan foydalanish huquqiga ega bo’lgan.
1967 yil Larni Roberts ARPA kompyuterlarini o’zaro bog’lashni taklif etadi. ARPANETni vujudga keltirish bo’yicha ish boshlab yuborildi.
1969 yil ARPANET ishga tushadi. Unga AQSHning harbiy bo’lmagan hamda laboratoriya va tadqiqot markazlari kompyuterlari ulangan edi.

1974 yil ARPANETning ilk tijorat versiyasi –TELENET vujudga keladi.
1976 yil XEROX tadqiqot kompaniyasi laboratoriyasi xodimi Robert Metkalf ilk lokal kompyuter tarmog’i ETHEMETni yaratgan.

1991 yil CERN Yevropaning fizika laboratoriyasi barchaga yaxshi tanish bo’lgan protokol -www-WORLD WIDE WEBni yaratadi. Internet orqali tarqaladigan ilk kompyuter viruslari ham paydo bo’ldi.

1998 yil Internetning maxfiyligi uchun kurash olib boriladi. Liviyada o’tgan internet konferensiyasidan so’ng Liviya bojxona xodimlari bu yig’inga tashrif buyurgan bir qator ishtirokchilardan disketlarni tortib oladi. Bojxona xodimlari o’zlarining bu harakatlarini internetchilar ushbu disketlardan foydalanib, mamlakatdan qimmatbaho ma’lumotlarni olib chiqib ketishlari mumkin deya izohlagandilar.

ILK E-MAIL HAQIDA………
1844 yil 24-may sanasida Semuel Morze ilk telegrammani yuborishga tayyorgarlik ko’rayotgan paytda aynan shu kuni u tarixda muhirlanib qoladigan ishga qo’l urayotganini bilardi.

Shuning uchun Morze kodi bilan uzatilgan ilk xabar juda ham havoyi “WHAT HATH GOD WROUGHT” ya’ni “XUDONI LARZAGA KELTIRUVCHI” iborasidan iborat edi. Birinchi elektron maktub muallifi Rey Tomlinson ilk e-mailni 1971 yil yuborgan. -@- belgisini ham birinchi marta Rey Tomlinson qo’llagan.

Muallif: Ahmad Qodirov Qarshi “Nuriston” akademik litseyi Informatika fani o`qituvchisi

Танловга тақдим этиладиган материалларга талаблар [url=http://uz.infocom.uz/more.php?id=231_0_1_20_M]http://uz.infocom.uz/more.php?id=231_0_1_20_M[/url]

pic

Orphus system
O'zbеkistonda AKT yangiliklaridan birinchilar qatorida xabardor bo'lish uchun Telegramda infoCOM.UZ kanaliga obuna bo'ling.
Telegramga qo`shmoq
Odnoklassnikiga yubormoq
VKontakteda bo`lishmoq